Wythnos Ymwybyddiaeth Iechyd Meddwl: Cerddoriaeth a chelfyddydau gweledol ym Mhen-y-bont ar Ogwr

Ers mis Ionawr rydym wedi bod yn rhannu profiadau cerddoriaeth fyw a chelf weledol wythnosol yn Nhŷ Llidiard, Gwasanaeth Iechyd Meddwl Plant a Phobl Ifanc (CAMHS) preswyl y GIG ym Mhen-y-bont ar Ogwr. Mae'r prosiect, a ariennir gan Gyngor Celfyddydau Cymru, yn cynnwys ein cerddorion Haz a Marged ar y ffidil a'r delyn, yn gweithio gyda'r artist gweledol Chris i ddod ag amrywiaeth o gerddoriaeth ynghyd â'r cyfleoedd i beintio, darlunio, defnyddio sialc a chreu gyda chlai sych yn yr awyr. Mae'r gerddoriaeth a'r gelf gyda'i gilydd yn rhoi cyfle i'r bobl ifanc a'r staff sy'n cymryd rhan wrando ar y gerddoriaeth ond hefyd i fod yn brysur gyda'u dwylo, gan eu galluogi i fynegi eu creadigrwydd a mynd i gyflwr llif o ganolbwyntio.

Mae'r rhaglen wythnosol yn caniatáu i'r cerddorion a'r artist ddatblygu perthynas â'r staff a'r cleifion, gan ddysgu anghenion y bobl ifanc er mwyn personoli'r sesiwn. Mynegodd un person ifanc ei bod angen cyfarwyddyd uniongyrchol arni ar wneud ei chelf, a ysgogodd hyn Chris i ddarparu gweithgaredd gyda chyfleoedd ar gyfer mynegiant strwythuredig a rhydd yr wythnos ganlynol.

Mae'r sesiynau hyn wedi bod yn gweithio i gael gwared ar rwystrau rhwng staff a phobl ifanc, gan weithredu fel cydraddolwr yn y gofod. “Efallai y byddan nhw'n eich gweld chi mewn ffordd benodol oherwydd eich oedran neu'ch rôl neu beth bynnag, ond yna pan rydyn ni'n creu ac maen nhw'n gweld eich bod chi efallai ychydig yn wael mewn celf mae'n ei newid,” meddai aelod o staff.

Mae staff hefyd yn gallu dysgu mwy am y bobl ifanc gan ddweud ei fod “yn rhoi cyfle i gysylltu mewn ffordd wahanol”. Efallai na fydd y bobl ifanc yn siaradus iawn yn ystod y gweithgaredd, ond maen nhw’n gallu mynegi eu hunain mewn ffordd wahanol a dangos eu creadigrwydd yn ogystal â’u diddordeb yn y gerddoriaeth.

Rhoddir cyfle i bobl ifanc roi adborth ar ffurf coeden werthuso, y maent yn ychwanegu dail ati. Ymatebasant am y teimlad o heddwch a ddaeth yn sgil y sesiynau, gydag un claf yn dweud “Rwy’n teimlo bod y cyfuniad o baent a cherddoriaeth wedi gwneud i mi deimlo’n dawel ac yn ganolog,” tra bod eraill wedi disgrifio sut y daeth â “thawelwch yng nghanol anhrefn” eu harhosiad ar y ward neu sut y gwnaeth iddynt deimlo’n “rhydd”.

Mynegodd y staff hefyd sut roedden nhw wrth eu bodd â'r tawelwch a'r cyfle i ymuno â rhywbeth creadigol. Mae'r staff yn teimlo eu bod nhw'n gallu canu gyda'r gerddoriaeth fyw, siarad am eu hatgofion a'u profiadau o gerddoriaeth a mwynhau'r cyfle i greu gyda chlai. Mae hefyd yn gyfle i bobl fwynhau eu hunain, gydag un aelod o staff yn crio o chwerthin cymaint ar ei gwaith celf ei hun mewn sesiwn ddiweddar.

Edrychwn ymlaen at rannu mwy o'r gwaith hwn gyda chi wrth i'r prosiect fynd rhagddo.