Cerddoriaeth fyw yn codi calon cyn-filwyr ar Ddiwrnod VE

I goffáu Diwrnod Buddugoliaeth yn Ewrop (VE) ar 8 Mai, rydym yn rhannu dau brofiad cerddoriaeth fyw arbennig gyda chyn-filwyr yng Nghanolfan Linburn yng Ngorllewin Lothian a Chanolfan Craigneuk yng Ngogledd Swydd Lanark.

I lawer o gyn-filwyr, mae cerddoriaeth yn fwy na dim ond adloniant. Mae'n rhaff achub sy'n eu lleddfu, yn eu codi, ac yn eu hailgysylltu ag atgofion annwyl. Bydd digwyddiadau Diwrnod VE eleni yn dathlu gwydnwch ac aberthau'r rhai a wasanaethodd, gyda pherfformiadau wedi'u curadu'n arbennig i ddod â llawenydd a chysur.

Mae'r canwr a'r gitarydd Jason Sweeney, sydd wedi bod yn gweithio gyda Cherddoriaeth mewn Ysbytai a Gofal ers 2014, yn un o'r cerddorion sy'n cymryd rhan.

“Dw i’n cael y mwyaf o hwyl erioed gyda’r cyn-filwyr oherwydd rydych chi’n cael llawer o sgwrsio gyda nhw,” mae Jason yn rhannu.

“Maen nhw wedi bod drwy’r cyfan ac mae’n fraint llwyr gallu chwarae iddyn nhw a threulio amser gyda nhw. Dw i’n gwybod pa mor bwerus y gall cerddoriaeth fod i bobl na allant fynd i gigs. Dw i wedi chwarae mewn gwahanol ganolfannau i gyn-filwyr, a gallwch chi weld yr edau sy’n rhedeg drwyddynt – y teimlad hwn o gymrodoriaeth. Maen nhw i gyd yn ymwneud â chael amser da ac mae’n wych treulio amser gyda nhw.”

Canolfan Linburn yw canolbwynt gweithgareddau Sight Scotland yn Wilkieston, Gorllewin Lothian, ac mae'n darparu cefnogaeth hanfodol i gyn-filwyr sydd wedi cael eu heffeithio gan golli golwg.

Mae Lorna Donaldson, Gweithiwr Gweithgareddau yng Nghanolfan Linburn, yn disgrifio'r effaith emosiynol y gall cerddoriaeth fyw ei chael ar y cyn-filwyr maen nhw'n eu cefnogi:

“Mae un dyn yn aml yn crio pan mae’n clywed y gerddoriaeth – mae’n ei atgoffa o’i wraig, a fu farw wyth mlynedd yn ôl. Mae eraill yn mynd yn emosiynol hefyd, yn enwedig gyda chaneuon sy’n dod ag atgofion yn ôl o’u hamser yn y Fyddin. Mae’r gerddoriaeth yn dod â gwahanol ochrau pobl allan. Mae cymaint yn canu gyda’r gynulleidfa, maen nhw’n gwybod yr holl eiriau ac yn teimlo’n gyfforddus. Maen nhw’n ddiolchgar am y fomentiau hynny ac am fod yma o hyd i’w cofio.”

Mae Canolfan Craigneuk yn Wishaw, Gogledd Swydd Lanark, yn gartref i grŵp cymunedol cyn-filwyr a redir gan Gymuned Cyn-filwyr Swydd Lanark, elusen sy'n ymroddedig i gefnogi cyn-filwyr a'u teuluoedd trwy ystod o fentrau cymunedol.

Mae Marina McQueer, Cydlynydd Gweithgareddau yng Nghymuned Cyn-filwyr Swydd Lanark, yn egluro pwysigrwydd cerddoriaeth fyw i gyn-filwyr:

“Mae cerddoriaeth fyw yn dod â’r ystafell yn fyw. Nid yn unig y mae’n dod ag atgofion sentimental yn ôl, ond mae’n darparu adloniant ac awyrgylch llawen. Mae digwyddiadau fel Diwrnod VE yn bwysig i bawb i gofio’r dewr, ac mae’n ein hatgoffa o’r aberthau a wnaed gan y cenedlaethau o’n blaenau. Mae’r digwyddiadau hyn hefyd yn helpu i addysgu cenedlaethau iau a dod â phobl yn y gymuned at ei gilydd.”

Rydym yn gweithio gyda sefydliadau elusennol eraill i rannu pŵer iachau cerddoriaeth fyw gyda chyn-filwyr a'u teuluoedd mewn lleoliadau gofal a chymunedol ledled yr Alban. I lawer, yn enwedig y rhai sydd wedi'u hynysu neu mewn gofal, mae'r eiliadau cerddorol hyn yn cynnig cysur ac ymdeimlad pwysig o gysylltiad.