Dathlu llawenydd cerddoriaeth fyw ar gyfer Diwrnod Alzheimer's y Byd

Mae ein cerddorion talentog yn perfformio'n rheolaidd yng Nghaffi Murrayfield Memory Lane ac yn defnyddio pŵer cerddoriaeth fyw i ddatgloi emosiynau, sbarduno atgofion, ac adeiladu ymdeimlad o gymuned. Mae cerddoriaeth yn trawsnewid y digwyddiad cymdeithasol hwn sy'n gyfeillgar i ddementia yn ganolfan fywiog ac yn helpu i leihau pryder a dryswch pobl yr effeithir arnynt gan golli cof. 

Mae Jenny Rowe, Cydlynydd Prosiect yng Nghaffi Murrayfield Memory Lane, yn egluro:

“Rwy’n credu ei bod mor werthfawr cael cerddoriaeth yn hygyrch i grwpiau fel ein un ni sy’n cefnogi pobl dros 65 oed sy’n byw gyda dementia, y rhai sy’n fregus, yn oedrannus ac yn unig a’r rhai sy’n gofalu amdanyn nhw.”  

Rydyn ni'n gweld yn uniongyrchol sut mae'r gerddoriaeth yn dod â defnyddwyr y gwasanaeth at ei gilydd a sut mae pobl sy'n aml yn dawel neu'n ddi-eiriau yn dechrau symud ac ymgysylltu ag eraill o'u cwmpas. Mae'r siglo neu'r symudiad troed lleiaf i'r rhythm yn dangos i ni fod y rhai nad ydyn nhw efallai'n dangos unrhyw ymateb arall yn eu hwyneb mewn gwirionedd yn ymateb i'r hyn maen nhw'n ei glywed.  

Mae yna hefyd ymatebion mwy amlwg rydyn ni wrth ein bodd yn eu gweld, fel y rhai sy'n cael trafferth gyda'u geiriau sydd bellach yn sydyn wrth eu bodd eu bod nhw'n cofio geiriau caneuon ac yn ymateb yn egnïol i gerddoriaeth yn cael ei chwarae. Mae'r rhai sy'n gallu, bob amser yn dweud wrthym faint maen nhw wrth eu bodd yn cael cerddoriaeth fyw a faint mae'n ei olygu iddyn nhw. Rydyn ni hefyd wedi cael perthnasau yn dod i sesiynau ar eu pen eu hunain pan maen nhw'n cael seibiant gan eu bod nhw'n dweud eu bod nhw eisiau ymlacio gyda'u ffrindiau a mwynhau eu hunain mewn seibiant o'r bywyd caled bob dydd sydd ganddyn nhw.” 

Mae ein cerddor Lissa McIntyre yn perfformio'n rheolaidd yn y caffi. Mae hi'n egluro:

“Rwy’n credu bod cerddoriaeth fyw yn dod â rhywbeth arbennig iawn i bobl â dementia, i rai pobl nad ydyn nhw’n gallu mynegi eu hunain ar lafar, gall hwn fod yn foment brin o gysylltiad a pherthyn pan maen nhw’n gallu canu gyda’i gilydd, gwneud cyswllt llygad a gwenu wrth iddyn nhw deimlo’n gysylltiedig â’r bobl eraill sy’n canu gyda nhw. Gall hefyd helpu aelodau’r teulu sy’n gofalu amdanyn nhw os ydyn nhw’n gallu gwneud hyn gyda’i gilydd, gan atgoffa’r ddau o’r holl adegau arbennig maen nhw wedi’u rhannu, a’r gerddoriaeth sy’n gysylltiedig â’r atgofion hapus hyn. 

Yn ystod un perfformiad, daeth menyw ataf a’m cofleidio’n ddigymell ar ôl i’r perfformiad orffen. Roeddwn i wedi sylwi ei bod hi wedi gadael yr ystafell yn ystod O Danny Boy , a dywedais wrthi, ‘Mae’n ddrwg gen i os oedd y gân honno’n eich cynhyrfu chi’. Atebodd hi ‘Roedd cymaint o’r caneuon a ganoch chi heddiw yn arbennig iawn i mi a fy ngŵr, ac maen nhw’n dal llawer o atgofion hapus. Fe’i hamlosgais i ddoe. Diolch am yr atgofion.’” 

Gall cerddoriaeth leddfu pryder ac iselder mewn pobl sy'n byw gyda dementia. Gall hefyd eu helpu i feddwl yn gliriach, cyfathrebu'n haws, a chofio atgofion. Mae ymchwil yn dangos, ar ôl cymryd rhan mewn gweithgaredd cerddorol, fod pobl â dementia yn dod yn fwy lleisiol, yn fwy cymdeithasol, ac yn fwy awyddus i gyfathrebu.

Y llynedd yn unig, ymwelsom â 164 o leoliadau dementia gwahanol, gan rannu 154 awr o gerddoriaeth fyw mewn wardiau ysbytai, 420 awr mewn cartrefi gofal a 118 awr yn y gymuned. Adroddodd staff fod 100% o gleifion a phreswylwyr wedi profi cerddoriaeth a oedd yn eu hatgoffa o'u gorffennol, a bod 86% wedi mynegi eu hunain yn fwy. 

Gyda un o bob 14 o bobl dros 65 oed yn byw gyda dementia yn y DU ar hyn o bryd – tua miliwn o bobl – ac un o bob dau ohonom yn debygol o ofalu am anwylyd â dementia neu ei ddatblygu ein hunain, mae ein gwaith yn bwysicach nag erioed.