Stori Mike
“Mae’n dawel pan fydd gennych chi ddementia,” meddai Mike Brookes, sydd wedi bod yn byw gyda dementia fasgwlaidd ers 10 mlynedd. Yn ystod y cyfnod clo, mae bywyd wedi bod yn arbennig o ynysig i Mike, sy’n gyn-filwr yn yr RAF, a’i wraig Liz.
“Mae wedi bod yn ddinistriol, yn unig ac yn frawychus” meddai Liz, sy’n byw gyda Mike yn Rochdale. “Fel arfer, rydyn ni’n brysur iawn gyda llawer o weithgareddau ond fe wnaethon nhw stopio’n llwyr yn ystod y pandemig. Roedd yr effaith ar Mike yn negyddol iawn. Ac roedd hi’n anodd iddo ymgysylltu â phethau ar-lein.
“Rydyn ni wedi colli cerddoriaeth fyw yn fawr iawn, a drawsnewidiodd Mike.”
“Live music should be on prescription for people living with dementia. While thoughts can be difficult to form and process, emotions aren’t – and music evokes them.”
Mwynhau eiliadau bach
Arferai Liz a Mike fynd i brofiadau cerddoriaeth fyw arbennig Music in Hospitals & Care yn Sefydliad Dementia Salford , rhan o Brifysgol Salford. Yno, fe wnaethon nhw gymryd rhan mewn profiadau cerddoriaeth fyw misol dan arweiniad ein cerddorion proffesiynol. Roedd y cwpl hefyd yn rhan o ymchwil i effaith cerddoriaeth fyw ar lesiant pobl sy'n byw gyda dementia. Canfu'r ymchwil fod pobl sy'n byw gyda dementia, sy'n profi cerddoriaeth fyw yn rheolaidd, yn teimlo'n llai ynysig ac wedi gwella eu lles a'u cefnogaeth gan gyfoedion.
“Roedd hi’n anodd dod o hyd i rywbeth a oedd yn ennyn diddordeb Mike ond pan ddaethon ni o hyd i’r caffi cerddoriaeth, roedd yn dda i’r ddau ohonom,” meddai Liz. “Mae’r gerddoriaeth yn dod â gwên ddisglair i wyneb Mike. Mae’n adfywio ac yn adnewyddu. Mae’n cadw ei ymennydd yn weithgar. I mi, mae’n seibiant. Gallaf gau fy llygaid ac ymlacio. Os yw Mike yn hapus, rwy’n hapus. Rydyn ni’n siarad amdano am ddyddiau wedyn ac yn mwynhau’r eiliadau bach hynny eto.”
Mae Liz a Mike yn edrych ymlaen at fwynhau cerddoriaeth fyw Music in Hospitals & Care eto. Yn ystod y cyfnod clo, mae Liz yn dweud bod Mike wedi colli llawer o sgiliau oherwydd ei fod wedi arfer bod yn egnïol a chael trefn arferol. Felly, hyd yn oed yn fwy nag erioed, maen nhw'n deall pwysigrwydd ysgogiad i bobl sy'n byw gyda dementia.
Mae cerddoriaeth yn ennyn atgofion ac emosiynau
Mae Liz yn credu y dylai cerddoriaeth fyw fod ar bresgripsiwn i bobl sy'n byw gyda dementia. “Mae'n ffrwydrad lles llwyr,” meddai, “I bobl sy'n byw gyda diagnosis o ddementia, er y gall meddyliau fod yn anodd eu ffurfio a'u prosesu, nid yw emosiynau – ac mae cerddoriaeth yn eu deffro.
“Mae’n plygio i mewn i ran ddofn a hen iawn o’r ymennydd. Wrth i’r emosiynau ddechrau symud, mae’r atgofion yn dychwelyd ac mae gan bobl rywbeth i siarad amdano. Mae cerddoriaeth wir yn dylanwadu ar hwyliau, a gall fod yn lleddfol neu’n egnïol, yn dibynnu ar yr hyn sy’n cael ei chwarae.
“Rwy’n credu ei bod hi’n gwbl hanfodol bod yn bresennol gyda cherddoriaeth fyw Music in Hospitals & Care oherwydd rydych chi’n cael cymaint mwy ohoni nag o recordiad.”
Mae wedi bod yn anodd cadw cerddoriaeth fyw ar oedi am gyhyd. Mae'n hanfodol ein bod ni'n cael #YnÔlIFyw fel y gallwn ni gyrraedd mwy o blant ac oedolion trwy bŵer iachau cerddoriaeth fyw i wella eu hiechyd a'u lles. Dysgwch fwy am sut allwch chi helpu .